Kempen

Kempen

 

Welkom in de Kempen! In de omgeving van Mol, Dessel en Lommel creëerde de lokale zandwinning een landschap vol diepe plassen en meren. Hier willen we demonstreren hoe we op slimme wijze extra water kunnen vasthouden in een aantal plassen. De gebufferde volumes zullen in tijden van waterschaarste goed van pas komen.


Zo efficiënt mogelijk omspringen met water wordt cruciaal voor Vlaanderen. Daarnaast moeten we het water maximaal vasthouden wanneer het beschikbaar is. In deze demoruimte staat alles in het teken van dat laatste. Hier zetten we in op buffering van oppervlaktewater en grondwater in beschikbare meren en plassen die ontstaan zijn ten gevolge van zandwinning.

Sibelco zandwinning

Haalbaarheidsstudie en overleg met stakeholders

De grote plassen en  meren liggen verspreid over een oppervlakte van 700 hectare en dit biedt kansen voor waterbuffering. Om alle mogelijkheden en gevolgen in detail te kennen voerden de hydrologen en hydrogeologen van VITO een haalbaarheidsstudie uit. De studie werd gekoppeld aan overlegmomenten met lokale stakeholders onder coördinatie van de provinciegouverneur van Antwerpen Cathy Berx. 

Uitgangspunt van de studie was de buffercapaciteit van meren en plassen precies in te schatten, waarbij gekeken werd naar de mogelijkheid om het waterpeil in de plassen te laten variëren in functie van het seizoen. Door de aanzienlijke oppervlakte die de meeste putten bestrijken, betekent een beperkte peilverhoging al snel de opslag van een groot volume extra water.

plassen zandwinning

Veel potentieel

Uit de haalbaarheidsstudie blijkt dat de zandwinningsputten een potentieel inzetbare buffercapaciteit  hebben van 1,9 miljoen kubieke meter. Deze buffercapaciteit kan ingezet worden om tijdens droge periodes de waterbeschikbaarheid in de regio te verhogen. 

Naast hun buffercapaciteit hebben enkele plassen ook een overloopdebiet dat afkomstig is van grondwater en oppervlaktewater dat in de plassen stroomt en vervolgens verder doorstroomt naar kanalen en rivieren. In totaal bedraagt het overloopdebiet van de plassen ongeveer 50.000 kubieke meter per dag.

Analyses toonden aan dat zowel het water in de plassen als het overloopdebiet van goede kwaliteit is. Een belangrijk doel van dit project is om ervoor te zorgen dat dit overloopdebiet zo efficient mogelijk ingezet word.  

Scenariokeuze

De studie leidde tot de uitwerking van verschillende scenario’s voor waterbuffering in de zandwinningsputten en groeven. In de tweede jaarhelft van 2022 wordt samen met alle lokale stakeholders gekeken welk scenario het meest potentieel heeft en uitgevoerd kan worden.

Potentieel van waterbuffering in Vlaanderen

Parallel met het realiseren van deze lokale demonstratie voeren we een studie uit naar andere locaties in Vlaanderen waar op een (min of meer) gelijkaardige wijze water gebufferd kan worden in vijvers, rivieren, kanalen… Daarbij houden we niet alleen rekening met de waterbeschikbaarheid om de buffer te vullen, maar ook de gebruikswaarde van dat extra water voor het ecosysteem in de lokale omgeving.